PRIMOGENITVRA J E S V C H R I S T I CELEBRANDA E MEMORIA E NATIVITA- TIS IPSIVS DESTINATA D. XXV. Decembr. Anno M D C C X II. ab eo tempore quo Mundo. Filius. Dei. Purificandis. Peccatoribus. Progenitus. Tulit. Suam Omnibus Salutem. I E N AE , Typis GOLLNERIANIS. DEI GRATIA GVILIELMVS HENRICVS DVX SAXONIAE , JVLIACI, CLIVIAE , MONTIVM, ANGRIAE ET GVEST-PHALIAE , LANDGRAVIVS THVRINGIAE , MARCHIO MISNIAE , PRINCEPS COMES HENNEBERGIAE , SAYNAE ET VV ITGEN-STEINII, DYNASTA RAVENSTEINII, RECTOR ACADEMIAE JENENSIS M A G N I F I C E N T I S S I M V S S. D. C I V I B V S. Ntiquissimum divini cultus institutum est oblatio primitiarum, sive terrae sint fruges, sive animalium fructus: quam si iuxta humani consilii formu-lam quis exigat, vix altius ascendere poterit, quam ad devotionis & gra-titudinis officium, quo mortales sibi Numen conciliare cupiunt, eidemque per id, quod usu & dignitate praecellit, in quovis munerum genere, se commendare, ad perceptionem uberem & quie-ram reliquorum proventuum, quos expectant (a). Ast ubi de sublimiore, divina nempe, origine ritus illius mens cogitat, uti fas est, nequaquam inter qualiscunque deco-ri speciem se coerceri patitur, sed ad gravius otmnino san-ctiusque propositum, symbolum nempe signum quererum in coetu Dei futurarum exsurgit. Nam cum Abel de Pri-mitiis gregis sui Deum honoraret, (b), ([... ...] de primogenitis gregis sui) Paulus Apostolus deinceps ceu rem fidei explicavit Deoque gratam, ita ut Abel inde iusti-tiae, puta, coram Deo valiturae, testimonium nactus sit Fide in-quit, pr[ae]stantius Sacrificium ([... ...]) Abel obtulit Deo, quam Cain, qua etiam testimonium sortitus est, quod iustus sit (c). En fidem in primogenitorum gregis oblatione! sed quam fidem? in Christum, inquam (d), nam de hac hucusque locutus erat, ac sequenti capite sub initium, gra-vissimo argumento ab exemplis veterum desumpto, postquam antea fidei illlus robur in spe inconspicuorum, fortitudine, patientia & constantia ostendisset, nos sub N. T. ad imitationem his verbis excitat: [...] [...] [...] A [...]- (a) Spenceri isthaec est hypothesis de Leg. Hebr. rit. lib. III. cap. 9. pridem reprehensa cum Marshamii sententia. (b) Gen. IV,3. (c) Hebr.XI,3 seqq. XII,1. (d) Limborch e Remonstrantibus in novissimo commentar. in epist. ad Hebr. h. l. fidem generalem intelligit in oppositione ad fidem in Christum. A [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...]. Ergo [et] nos decurramus propositum nobis certamen, intuentes in Fidei Ducem [et] Consummato-rem JESVM. Ubi certe per copulam [...] exempla illa fi-dei, quae recensuerat, cum officio nostro in eadem indole fidei colligat, ut nimirum, sicut illi in certamine suo fortes & constantes extitere, respiciendo in Christum, futurum illum Messiam, ita & nos ex eodem robore fidei non ce-damus afflictionibus, sed fortes simus, intuendo Christum, e cuius merito & Spiritu vis illa fidei est. Quamquam e-nim tam clara tamque distincta non erat tum cognitio Christi, quam haec sub oeconomia N. T. suffectura tamen iuxta divinum gratiae ordinem, salvandis merito censetur, nec ab ea prorsus excludendi pii sub V. T. oeconomia. Nam Scriptura novi foederis constanter provocat ad Reve-lationem Christi iam tum Patribus factam, etiam ab initio mox post lapsum, quad & ipsa locorum inspectio docet: salutem fidelium antiquissimorum in fide in Christum col-locat, illorum spem & expectationem Messiae adventuri ad Redemptionem collaudat, unam duntaxat in universum salutis viam praedicat, per Christum nempe (e). Neque dubitandum, Patriarehas, quos Deus colloquio suo digna-tus est, priusquam alia innotescendi ratio placuerat, ore debuisse propagare oracula divina, donec coepto Mosis tempore Scripturae canone ac postea continuato, prior mo-dus oralis traditionis quidem in subsidium retineretur, au-thoritas vero divinae Revelationis in Scriptura ita subsiste-ret, ut Prophetae sequentes & viri Dei, ad illam tanquam fontem suas, quas habebant revelationes, referrent & ad legem & testimonium provocarent (f) quamquam & Ipsi divina luce immediate collustrati, authenticam priorum expli- (e) Act. IV,12. 12. Joh. V,39.46. Ephes. IV,5. [et] regrediendo ad primos fontes. Gen. III,15. IV,1. XII,3. XVIII,18. XXII,18. Devt. XVIII,16. Coll. Act. III,22. add. Joh. I,41. 45. II, 27. Luc. I,68. seqq. II,16, Rom. IV,2. seqq. Gal. III,6. seqq. (f) Jos. I,8. Esai. VIII,20. explicationem suppeditare, suaque scripta ceu [...] in canonis complementum, tradere poterant, & debebant (g). Atque ita Scriptores quoque novi Testamenti eo remitte-bant (h), non ad divinae demum certitudinis adquisitionem; sed eiusdem in cordibus auditorum lectorumve obsignati-onem. Unde non e subsidiis piorum & quasi catechismis antiquis ore traditis & memoriae causa consignatis sua repe-tebant, ceu minus idonea ad divinam [...] in consi-lio salutis (i), quippe nec in usum Judaeorum tantum [...] [...] ita convincendorum dcripserant, sed universarum gentium ad immotam certitudinem, authoritate Spiritus S. non adprobantis humana scripta, sed inspirantis divina consilia nixam. Sic ex divinis proprie fontibus Pauli com-mentatio de primogenitis Abelis fide in Christum oblatis fluxit: quae proinde non res arbitrii humani propriique consilii fuit, (k) sed praecepti & ordinationis divinae: Fi-des enim ex verbo Dei concipitur non inventis huma-nis (l), nec per [...] hominum cultus Deo placens insti-tuitur (m), ut proinde non possit non existimari, Deum inde ab Adamo Patriarchas eorumq; familias instruxisse praeceptis suis & ordinationibus quibusdam ad cultum etiam externum pertinentibus, ad quas referenda isthaec de primogenitorum sa-crificio, primogenitum eminentissimum, victimamque pre-tiosissimam respiciente. In primogenito hoc excellentissimo proinde etiam ex consilio divino expletum est singulari & supereminenti modo, quicquid, olim per [...] Esavi (n) ab ipso pro-fane reiecta, Praerogativas Rubenis (o) in supremo honoris & principatus gradu constituti inter fratres, sed scelere de-testabili in parentem designato, depositi; per partes du- A 2 as (g) II.Petri I,20.21.22. (h) Act.XXVI,22. (i) Secus ac Petrus Allixius im Aus spruch der Tudischen Kirchen Statuit. (k) Ut Lun- dius Jud. Helligth. was zun Zeiten Abels ein freimillig Ding war/ hat GOtt allhier im Gesen Mosi zurat Schulbigkeit geo macht. (l) Rom. X,17. (m) Matth. XV,19. (n) Gen, XXV,32. Hebr. XII,16. (o) Gen. XLIX,3. as primogeniti (p) & denique Semi primogeniti (q) pri-mum memorandi Deum benedictum, Semique tentoria insi-nuatum est. Neque enim credibile, Sanctissimum Nu-men mysterium per primogenitos animalium subinsinuatum, ubi ordinationem ad homines suo modo extendit, ut postea factum est, respectum illum sanctum vel extinxisse, vel sal-tem insuper habuisse, cum praesertim primogenitura homi-nis & natura, & impositione seu constitutione Dei longe praestantior sit illa brutorum, nec propterea Deus ordinem suum sanctioremque in illo destinationem interire sinat, si vel profanus quidam Esavus vel incestuosus Ruben aut ali-us quivis impius eo fuerit abusus illumque contempserit. Nimirum non nomen duntuxat primogeniti, ut mox di-cemus, gerit Christus, sed & praerogativas in summo gra-du possidet, id est incomparabili modo: & sic dignum Deo sacrificium seu victima, dignus qui Deo san-ctificaretur ad servitium Deo gratum: quemadmodum Deus lege per Mosen iniungit: ut omnis primogenitus fi-liorum Israel, apertura uteri in homine [et] bestia sibi sancti-ficetur, suaque sit (r). Non opus est, hoc loco disquirere: num primogenitus intelligatur respectu utriusque paren-tis, quod Hebraei volunt (s), an etiam, qui respectu matris tantum talis est, quod alii. (t) De Christo enim id dubio caret, quod respectu matris sit primogenitus, non patris terreni, neque tamen praesignandi ratio propterea deficit, ad quam sufficit prirnogenitum esse, licet supernaturali modo, qui non rei veritatem sed imperfectionem negat. Est itaque primogenitus Mari[ae] verus JESVS noster (u) eo sensu quo primogenitus dicitur, qui primo uterum a-perit, etsi & unigenitus sit. Hieronymus (u), morem di-vin[ae] scriptura ait esse, primogenitum vocari, non quem fra- tres (p) Devteronom. XXI,17. (q) Gen. IX,26. V,32. Japhetus ne an Sem fuerit primogenitus disputatur. Argumenta in utramque partem collegit Henricus Harvillaeus in Isagog. Chron. (r) Exod. XIII,2.13.15. (s) Vid. Seldenus Juris Hebraeorum peri-tissimus de success. defunct. Cap. V. (t) Bonfrerius ad Ex-od. XIII. (u) Matth. I.25. Luc. II,7. (u) Ad h. l. tres sequuntur, sed eum, qui primus natus est. Nam cum primogenitus Domino sistendus pretioque redimendus esset, post quadragesimum diem quomodo tum de secuturis fratri-bus augurari quis poterat? Neque ex eo, quod fratrum Domini meruio fit, plures e Maria post Christum natos esse dixeris, nam stylo Scripturae fratres appellantur, natu-ra non modo sed & cognatione, gente & affectu, & distin-cte Mater Jacobi Josesque, qui fratres Domini appellantur, [...] [...] dicitur (x). Idem vero prirnogenitus Marias est & primogenitus omnis creaturae (y), non sane quod creaturam sororem aut fratrem habeat, ut cavillantur hostes divlnitatis Chri-sti, Sociniani (z), cum quibus hic conspirant Infideles (aa) sed vivocis & contextus qui genitus est [...] [...] [...] ante omnem creaturam, vel [...] [...] prius geni-tus, quam omnis creatura esset, ut Schmidius & Schmidti-us, ille Erasmus, hic Sebastianus par Virorum de ecclesia meritissimorum (bb) pridem observarunt, Nam eundem primogenitum in contextu vocat Apostolus imaginem Dei inconspicui, ut & ipse sit [...] divina fua natura, primo- genitus qui est ante omnia, in quo omnia sunt condita, [et] subsistunt. Itaque non in ordine ad humanam tantum na-turam, originem que ex Maria sed & divinam, prosper o-riginem & generationem aeternam primogenitus est, pri-mogenitus tamen etiam ex mortuis, quippe in quo mortui vi mortis ipsus vivificati sunt (cc), ut sit [...] in omni-bus, hoc est: sive divinam eius naturam respicias, ut prae- rogativa seu eminentia gaudeat divina & infinita: sive hu- manam naturam consideres, in qua Maiestas illa [...] inhabitat, primas in omnibus teneat; quo haud dubie re- spexit Megalander noster versione illa sua: Der Erstge- bohrne vor allen Creaturen. Primogenitus denique- abso- (x) Conf. Spanhemii dubia Evang. ad Matth. I. & Harmonia Chemnit. Gerhard. Lyser. ad h. l. (y) Col. I.15. (z) Soci- nus adversus VVuieckum cap. 3. Class. 3. arg. 14. Ostorodus Inst. cap. 17. (aa) Vid. de Mahumed. Hist. Or. Hotting. p. 380 (bb) Ad h. l. (cc) Cor.XV,22. absolute & [...] sic dictus (dd). In hoc itaque pri-mogenito gloriemur cum Propheta:Puer natus Filius datus est nobis (ee), hic enim Principatum ubique tenet. In hoc Abelis cernimus primitias Deo gratas: Agnum Dei, qui tollit peccata mundi, qui dedit semetipsum pro nobis oblationem & sacrificium Deo in odorem fragrantiae (ff). In hoc Semi benedictionem & tentoria divina cernimus in quibus ipse Jesus noster Dominus est, quaeque divina, gloria repset, Hic Esavi [...], dona spiritualia & ae-terna; quae ipse profanus contemnebat, fratribus offerun-tur & communicantur ex abundantia gratiae. Hic Rubenis praerogativa prae fratribus sed sine mensura, excellentia in sacerdotio aeterno (gg) & regno nunquam desituro (hh) in sacerdotio & meritum salutis & doctrinam eo docen-tem veneremur: in regno eius pace & aeterna quiete frue-mur. Hic duae partes donorum, spiritualium & corpo-ralium, temporalium & aeternorum: hic primogenitus Mosi in typo laudatus Jehovae Patri sanctisicatus [et] in mun-dum missus (ii) hic servus Domini, non natura sed dispen-satione & humiliat one carnis ad Jura primogeniturae ho-minibus deperdita restauranda. Huius primogeniti digni-tate & mento effectum est, ut angelus perditor parceret primogenitis Israel (kk). Hic primogenitus solus idone-us sacerdotio & regno aeterno: qui salvare potest, quot-quot ad ipsum fide accedunt. Hunc ergo osculamini Filium (ll) religioso cultu & devotione, non uti fratres Cadmaei, divinitatis Majestatem Christo denegantes. & tamen de invocatione eius in utram-que partem disputantes. (mm) Quo maior est lux e facie Maiestatis eius in nobis per Evangelium resplendescens, eo arctior est obligatio nostra, ut confidamus in ipsum Deuni & Dominum nostrum, vitaque emendata pietatem cum sincero studio sectemur. Sic demum recipie-mur in censum primogenitorum gloriae. (dd) Hebr. I,6. (ee) Esai. IX,15. (ff) Eph. V,2. (gg) Ps. CX, Hebr. V, VI, VII, VIII, IX. (hh) Luc. I.32. [et] alibi passim (ii) Joh. X,36. (kk) Exod. XII. (ll) Ps. II. (mm) Soci- nus [et] Davidis Opp. Socini Tom. II. pag. 809.